Categoriearchief: Geschiedenis

Middeleeuwse kerk in Ouderkerk

Op zondag 9 september – tijdens de Open Monumentendagen – wordt opnieuw het grondpatroon van de middeleeuwse kerk van Ouderkerk zichtbaar gemaakt. De voorganger van de huidige Amstelkerk heeft zo’n 500 jaar op de kerkheuvel gestaan, tot de afbraak in 1773. De Werkgroep Archeologie van de Historische Vereniging Wolfgerus van Aemstel demonstreert (van 11.00-16.00 uur) bij de Amstelkerk de ligging van die oude kerk. Die kerk symboliseert Ouderkerk als kerkelijk en bestuurlijk centrum van middeleeuws Amstelland.

De Oude Kerk

De kerkheuvel, vlakbij waar de Bullewijk in de Amstel stroomt,  is een heel bijzondere plek. Het is de oudst bewoonde plaats in Amstelland. Amestelle, zo heette Ouderkerk in de vroegste tijd. De Amstelkerk (1775) is de vierde kerk die op deze plaats is gebouwd, zo blijkt uit opgravingen. De eerste kerk werd in de 11e eeuw gesticht en was vermoedelijk een kapel die in hout is opgetrokken. De opdracht voor de bouw kwam van de bisschop van Utrecht De bisschop was in die tijd in Amestelle niet alleen geestelijk leider, maar was ook juridisch hier de baas: hij was leenheer van de keizer. Vermoedelijk heeft Wolfgerus van Aemstel, de eerste schout van Amestelle in 1105, zich ook bekommerd om de bouw. De Werkgroep Archeologie heeft veel informatie over de voorgangers van de huidige Amstelkerk (1775) verzameld. De kerkheuvel is de oudst bewoonde plaats in Amstelland. De eerste kerk werd in de 11e eeuw gesticht en was vermoedelijk een kapel die in hout is opgetrokken. HiervVan de eerste kerk zijn geen resten meer teruggevonden. De tweede kerk is in de 12e eeuw gebouwd, waarschijnlijk in Romaanse stijl. Deze (tuf)stenen kerk heeft er niet lang gestaan. Alleen wat funderingen en stenen zijn teruggevonden. De derde kerk, dateert uit de 13e eeuw en heeft er tot 1773 gestaan. De informatie is gebaseerd op archeologisch onderzoek bij de huidige Amstelkerk, gedaan in 1952/53 en 1961. Bij deze opgravingen zijn tekeningen van de funderingen van de voorganger ervan gemaakt. Tijdens de opgravingen is slechts een gedeelte van de fundering van de oude kerk tevoorschijn gebracht. Bij die opgravingen zijn ook bodemvondsten gedaan, waaronder een houten doodskistje met deksel. Dit laatste is in het Historisch Museum te bewonderen. Deze middeleeuwse kerk is in 1773 wegens bouwvalligheid afgebroken. Eerder, op 1 augustus 1674, was de torenspits er al afgewaaid tijdens een heftige zomerstorm. Diezelfde storm zorgde voor een ravage in westelijk Nederland. Zo stortte op dezelfde dag ook het middenschip van de Utrechtse Dom in. De middeleeuwse kerk van Ouderkerk kennen we vrij goed, dankzij prenten en schilderijen uit de 16e en 17e eeuw. De kerk heeft er bijna 500 jaar gestaan. De werkgroep heeft op basis van de tekeningen, prenten en opmetingen van deze ‘oude’ kerk een compositietekening gemaakt van hoe de plattegrond van die kerk er uitziet ten opzichte van die van de huidige Amstelkerk. Die willen we laten zien tijdens Open Monumentendag.

De ‘Dom’ van Ouderkerk

De Historische Vereniging werkt samen met het kerkbestuur en de gemeente Ouder-Amstel aan een plan om het grondpatroon van de middeleeuwse kerk blijvend zichtbaar te maken. Een idee is bijvoorbeeld om de contouren in de bestrating buiten de huidige begrenzing rondom de Amstelkerk te laten terugkeren. Daarmee brengen we een belangrijk stuk geschiedenis van Ouderkerk op het kerkplein bovengronds. Iets dergelijks is ook te zien bij de Domkerk in Utrecht. Aanvullende informatie kan verstrekt worden met behulp van een informatiepaneel en ander voorlichtingsmateriaal. Ons streven is om de voorzieningen te laten aansluiten bij de plannen voor de herinrichting van ’t Kampje.

Open Monumentendagen

Op zondag 9 september, bij de komende Open Monumentendagen, laten we een voorproefje zien van de plannen. De uiteindelijke realisatie van het project – een permanente opstelling – heeft uiteraard langere voorbereiding nodig. Het voorproefje bestaat uit een markering met lint, hier en daar verzwaard met bakstenen op de plaatsen waar de steunberen van de vroegere kerk stonden. Leden van de Historische Vereniging zullen aanwezig zijn om vragen van belangstellenden te beantwoorden. We nodigen iedereen van harte uit om mee te denken met ons en suggesties te doen voor een blijvende markering.

Van dorpsstraat tot Rijksstraatweg en weer terug

Van dorpsstraat tot Rijksstraatweg
en weer terug ……

De bijzondere geschiedenis van de hoofdader van Duivendrecht in oude en nieuwe beelden.
Op dinsdag 1 mei 2018 organiseerde OBA Duivendrecht weer een Duivendrechtse dinsdag in het Dorpshuis. Ans Quirijnen van de Stichting Oud-Duivendrecht gaf een boeiende presentatie met mooie beelden.

Rijksstraatweg

Pas in de 20e eeuw verliest de Duivendrechtselaan haar agrarische karakter, als Rijkswaterstaat de verbinding tussen Amsterdam en Utrecht verbetert. De naam Rijksstraatweg werd voor het eerst gebruikt in 1923. Van Amsterdam tot Utrecht werd het tracé gestroomlijnd. In 1928 werden in verband met de verbreding van de weg ook de sloten gedempt en de meeste bomen gekapt. In de loop van de 20e eeuw werd de ruimte tussen de boerderijen steeds meer opgevuld met woningbouw om de bevolkingsgroei van Amsterdam op te vangen. Het uiteindelijk resultaat is dat vrijwel alle boerderijen door de verstedelijking verdwenen zijn. Na de voltooiing van de Rijksweg A2 in 1950 werd de oude Rijksstraatweg slechts een weg van  streekbelang. Met de aanleg van Amsterdam Zuidoost (vanaf 1965) veranderde het lintdorp totaal.

Met de bouw van de A10 in 1988 verdween de noordelijke kern. Toen ook nieuwe spoor- en metrolijnen en een NS-station aan de zuidkant werden aangelegd, werd de weg weer een lokale dorpsstraat, net als in de middeleeuwen.

Duivendrechtselaan

De Rijksstraatweg, vroeger Duivendrechtselaan, ontstond in de 13e eeuw tijdens de veenontginning. Als  in 1639 de Keulse Vaart (Weespertrekvaart) wordt gerealiseerd en er een brug over het kanaal komt, loopt de kortste en de belangrijkste doorgaande weg van Amsterdam naar Utrecht tot 1950 via de Duivendrechtselaan . De Duivendrechtse brug was van strategisch belang.  Er lagen slootjes ter weerszijden van de weg met bruggetjes naar boerderijen en huizen. Na de Franse tijd hebben Duivendrechters de Duivendrechtselaan “de Parijse weg” genoemd. Dat had vermoedelijk te maken met de intocht van Napoleon over deze laan op 9 oktober 1811.

in 1846 stonden er in Duivendrecht nog maar 76 huizen. En bepaalden boerderijen het straatbeeld. Tijdens het interbellum werden fraaie forensenwoningen gebouwd. Ze vormen nu met de oudere gebouwen een mooie lintbebouwing. De Rijksstraatweg is een Allee, een Mall, met alle architectuur van de 20e eeuw in een kilometer lange straat.

AQ Stichting Oud-Duivendrecht
email: st.oud-duivendrecht@planet.nl

OBA Duivendrecht
Dorpshuis Duivendrecht, Dorpsplein 60
E: duivendrecht@oba.nl
T: 020 – 695 22 82